Śmierć bliskiej osoby w wypadku drogowym: jakie świadczenia przysługują rodzinie

Strata bliskiej osoby w wypadku to nie tylko ból, ale też konkretne sprawy: koszty pogrzebu, zmiana sytuacji finansowej rodziny, codzienne życie, które nagle wygląda inaczej. Kodeks cywilny przewiduje w takiej sytuacji kilka osobnych roszczeń (art. 446 k.c.). Wyjaśniam je poniżej.

W skrócie

• Koszty leczenia i pogrzebu zwraca się temu, kto je poniósł (art. 446 § 1).
• Renta może przysługiwać osobom, wobec których zmarły miał obowiązek alimentacyjny (art. 446 § 2).
• Odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej (art. 446 § 3).
• Zadośćuczynienie dla najbliższych za doznaną krzywdę (art. 446 § 4).
• Roszczenie możesz zgłosić bezpośrednio ubezpieczycielowi sprawcy.

Cztery osobne roszczenia

1. Zwrot kosztów leczenia i pogrzebu

Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł (art. 446 § 1 k.c.). Ustawa mówi o osobie, która faktycznie poniosła wydatek, nie wiąże tego roszczenia ze statusem spadkobiercy. Zachowaj rachunki i potwierdzenia płatności.

2. Renta

Osoba, wobec której zmarły miał ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać renty. Może to dotyczyć na przykład dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Obowiązek alimentacyjny obciąża też krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128 k.r.o.). Rentę oblicza się stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego, na czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego (art. 446 § 2 k.c.). Więcej o rencie: Renta po wypadku drogowym.

3. Odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej

Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej (art. 446 § 3 k.c.). Trzeba więc wykazać, co konkretnie zmieniło się w życiu rodziny po śmierci bliskiego i jak bardzo.

4. Zadośćuczynienie

Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 446 § 4 k.c.). Kodeks cywilny nie wylicza, kto jest najbliższym członkiem rodziny. Kto należy do tego kręgu, rozstrzyga sąd w konkretnej sprawie. Przepisy nie podają też kwot ani wzoru.

Jeśli poszkodowany najpierw przeżył wypadek

Roszczenie o zadośćuczynienie za własną krzywdę poszkodowanego przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo wytoczono za życia poszkodowanego (art. 445 § 3 k.c.).

Od kogo i jak zgłosić roszczenia

Osoby uprawnione, np. najbliżsi zmarłego, mogą dochodzić swoich roszczeń bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń sprawcy (art. 19 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz art. 822 § 4 k.c.). Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów obejmuje szkodę będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia (art. 34 ust. 1 tej ustawy). Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie w ciągu 30 dni od zgłoszenia szkody, a gdy w tym czasie nie da się wyjaśnić okoliczności potrzebnych do ustalenia jego odpowiedzialności lub wysokości świadczenia, termin może się wydłużyć (art. 14 ust. 1 i 2 tej ustawy). Szczegóły opisuję w artykule: Zwrot kosztów leczenia i utraconych zarobków po wypadku drogowym.

Przydatne dokumenty:

• akt zgonu i dokumenty potwierdzające pokrewieństwo,
• rachunki za leczenie i pogrzeb wraz z potwierdzeniami płatności,
• dokumenty o dochodach zmarłego i o utrzymywaniu osób bliskich,
• informacje o relacji ze zmarłym i o zmianach w życiu rodziny po jego śmierci (np. kto mieszkał razem, kto się kim opiekował).

Terminy

Roszczenia z czynu niedozwolonego przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż po 10 latach od zdarzenia, a gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, po 20 latach od jego popełnienia (art. 442¹ k.c.). Szczegóły i wyjątki: Przedawnienie roszczeń po wypadku drogowym. Nie zwlekaj, bo dowody najłatwiej zebrać od razu.

Gdy bliski przeżył wypadek, ale jest ciężko poszkodowany

Jeśli bliska osoba przeżyła wypadek, ale jej stan uniemożliwia dalszą relację z rodziną, może przysługiwać osobne zadośćuczynienie: Zadośćuczynienie za utratę więzi rodzinnej (art. 446² k.c.).

Najczęstsze pytania

Czy muszę być spadkobiercą, żeby żądać zwrotu kosztów pogrzebu?

Nie wynika to z przepisu. Art. 446 § 1 k.c. mówi o zwrocie kosztów temu, kto je poniósł.

Czy rodzeństwo może żądać zadośćuczynienia?

Kodeks cywilny nie wylicza osób należących do najbliższych członków rodziny. Ocenia to sąd w konkretnej sprawie.

Czy mogę zgłosić roszczenia bez sądu?

Tak. Możesz zgłosić je bezpośrednio ubezpieczycielowi sprawcy (art. 19 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz art. 822 § 4 k.c.). Jeśli odmówi albo zaproponuje za mało, możesz dochodzić ich przed sądem.

Ile wyniesie zadośćuczynienie?

Przepisy nie podają kwot ani wzoru. Sąd ocenia każdą sprawę osobno.

Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?

Opisz mi swoją sprawę. Pierwsza analiza dokumentacji jest bezpłatna. Zadzwoń: +48 792 270 039 lub napisz na kancelaria@adwokat-podgorski.pl. Sprawy prowadzę głównie w okolicy kancelarii, ale także zdalnie, dla klientów z całej Polski. Więcej o moim podejściu do takich spraw: Odszkodowania.