Przedawnienie roszczeń po wypadku drogowym: terminy, których nie wolno przegapić

Po wypadku łatwo odłożyć sprawę „na później”: leczenie, formalności, codzienne życie. Tymczasem roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie się przedawniają. Poniżej zebrałem terminy z Kodeksu cywilnego i najważniejsze sposoby ich zatrzymania.

W skrócie

• Podstawowy termin: 3 lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ § 1).
• Nie później niż 10 lat od zdarzenia, a gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku: 20 lat od jego popełnienia (§ 1 i 2).
• Przy szkodzie na osobie przedawnienie nie skończy się wcześniej niż po 3 latach od dowiedzenia się o szkodzie i sprawcy (§ 3). Przy małoletnim nie wcześniej niż 2 lata po pełnoletności (§ 4).
• Zgłoszenie szkody ubezpieczycielowi przerywa bieg przedawnienia roszczenia do ubezpieczyciela (art. 819 § 4).

Podstawowa zasada

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (art. 442¹ § 1 k.c.). Punktem odniesienia jest zwykle data wypadku, ale ustawa mówi o dowiedzeniu się o szkodzie. Jeśli skutki ujawniły się później, ocena wymaga analizy konkretnej sprawy.

Gdy szkoda wynikła z przestępstwa

Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie przedawnia się z upływem 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa, bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ § 2 k.c.). Wypadek drogowy może być przestępstwem, na przykład gdy sprawca, naruszając zasady bezpieczeństwa w ruchu, spowodował nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 157 § 1 Kodeksu karnego (art. 177 § 1 k.k.). Czy w Twojej sprawie tak jest, wymaga oceny. Wykroczenie nie jest ani zbrodnią, ani występkiem, więc wtedy ten dłuższy termin nie ma zastosowania.

Szkoda na osobie i małoletni poszkodowani

• W razie wyrządzenia szkody na osobie przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ § 3 k.c.).
• Przedawnienie roszczeń małoletniego o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 2 lat od uzyskania przez niego pełnoletności (art. 442¹ § 4 k.c.).

Roszczenia wobec ubezpieczyciela

W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za czyn niedozwolony (art. 819 § 3 k.c.). Czyli są to terminy opisane wyżej.

Bieg przedawnienia roszczenia do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie mu roszczenia lub zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia (art. 819 § 4 k.c.). Dlatego zgłaszaj szkodę na piśmie i zachowaj dowód zgłoszenia oraz odpowiedź ubezpieczyciela.

Co jeszcze przerywa bieg przedawnienia

• Każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw, przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, na przykład złożenie pozwu (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.).
• Uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której ono przysługuje (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.).

Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo. Jeżeli przerwanie nastąpiło przez czynność w postępowaniu przed sądem, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone (art. 124 k.c.).

Co, gdy termin już upłynął

Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia (art. 117 § 2 k.c.). Przedawnienie nie powoduje więc wygaśnięcia roszczenia z mocy prawa, ale daje drugiej stronie prawo do powołania się na nie. Jeśli minęło już sporo czasu od wypadku, nie rezygnuj od razu. Opisz sprawę, a ocenię, jak liczyć termin w Twoim przypadku.

Co zrobić już teraz

1. Zapisz datę wypadku i datę, w której dowiedziałeś się o skutkach i o sprawcy.
2. Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi na piśmie i zachowaj dowód nadania lub wpływu.
3. Zachowaj pismo ubezpieczyciela z decyzją, bo od jego otrzymania może biec nowy termin (art. 819 § 4 k.c.).
4. Nie czekaj na ostatni moment. Dowody najłatwiej zebrać od razu: jak udokumentować koszty leczenia i utracone zarobki, jak zgłosić zadośćuczynienie.

Najczęstsze pytania

Czy zgłoszenie szkody ubezpieczycielowi zatrzymuje przedawnienie?

W odniesieniu do roszczenia do ubezpieczyciela tak: bieg przedawnienia przerywa się przez zgłoszenie roszczenia lub zdarzenia (art. 819 § 4 k.c.). Nowy bieg zaczyna się od dnia otrzymania na piśmie oświadczenia ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.

Czy wypadek sprzed kilku lat jest już przedawniony?

Zależy od daty dowiedzenia się o szkodzie, tego, czy czyn jest przestępstwem, wieku poszkodowanego i tego, czy bieg przedawnienia został przerwany. Opisz sprawę, a ocenię terminy.

Czy dla dziecka terminy liczą się inaczej?

Tak. Przedawnienie roszczeń małoletniego o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 2 lat od uzyskania pełnoletności (art. 442¹ § 4 k.c.).

Czy po upływie terminu roszczenie znika?

Nie z mocy prawa. Druga strona może jednak uchylić się od jego zaspokojenia, powołując się na przedawnienie (art. 117 § 2 k.c.).

Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?

Opisz mi swoją sprawę. Pierwsza analiza dokumentacji jest bezpłatna. Zadzwoń: +48 792 270 039 lub napisz na kancelaria@adwokat-podgorski.pl. Sprawy prowadzę głównie w okolicy kancelarii, ale także zdalnie, dla klientów z całej Polski. Więcej o moim podejściu do takich spraw: Odszkodowania.