Prawo karne

Warunkowe umorzenie postępowania w przypadku jazdy pod wpływem alkoholu

Warunkowe umorzenie postępowania od lipca 2015 r. można zastosować w przypadku wszystkich przestępstw (zarówno nieumyślnych, jak i umyślnych), zagrożonych karą do 5 lat pozbawienia wolności. W tym artykule skupię się na tym, kiedy można ubiegać się o warunkowe umorzenie postępowania w przypadku popełnienia przestępstwa, jakim jest jazda pod wpływem alkoholu.

W artykule Jazda pod wpływem alkoholu – wymiar kary zaznaczyłem, że w przypadku popełnienia przestępstwa z art. 178a kk (prowadzenie pojazdu mechanicznego pod wpływem środka odurzającego), w określonych sytuacjach można liczyć nawet na warunkowe umorzenie postępowania w sprawie. Spora część osób popełniających przestępstwo z art. 178a kk to osoby niekarane, przestrzegające dotychczas porządku prawnego, legitymujące się nieposzlakowaną opinią lub też niekarane za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza popełnione pod wpływem alkoholu czy innych środków odurzających. Zastosowanie wobec nich instytucji warunkowego umorzenia postępowania może okazać się zasadne.

Zgodnie z art. 66 par. 1 Kodeksu karnego, sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.

Co ważne, warunkowe umorzenie postępowania może być zastosowane tylko w stosunku do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą do 5 lat pozbawienia wolności. Nie można zatem zastosować tej instytucji w przypadku przestępstw tj.:

– spowodowanie katastrofy w komunikacji (art. 173 kk),

– spowodowanie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy ( art. 174 kk),

– spowodowanie wypadku komunikacyjnego ze skutkiem śmiertelnym lub którego skutkiem jest ciężki uszczerbek na zdrowiu poszkodowanego (art. 177 § 2 kk),

w tych bowiem przypadkach maksymalna grożąca sprawcy kara przekracza 5 lat pozbawienia wolności.

Co ciekawe, istnieje możliwość zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego w przypadku popełnienia przez sprawcę przestępstwa określonego w art. 177 kk (spowodowanie wypadku w komunikacji, którego następstwem są obrażenia ciała określone w art. 157 § 1 kk – a więc niezaliczane do kategorii tych najpoważniejszych), w przypadku gdy sprawca ten znajdował się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo zbiegł z miejsca zdarzenia, mimo że w takim przypadku sąd wymierza karę pozbawienia wolności w wysokości od minimalnego ustawowego zagrożenia ustawowego zwiększonego o połowę do górnej granicy zagrożenia ustawowego, również zwiększonego o połowę. Maksymalny w tym wypadku ustawowy wymiar kary wynosi 4 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności – zatem nie przekracza 5 lat.

Kolejnym warunkiem umorzenia postępowania jest to, by społeczna szkodliwość czynu i wina sprawcy nie były znaczne. Sąd analizuje oddzielnie oba te czynniki, biorąc pod uwagę maksymalny możliwy stopień społecznej szkodliwości czynu i maksymalny możliwy stopień winy. Następna przesłanka to brak wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa.

Osobną grupę stanowią tzw. przesłanki natury osobistej, upoważniające do warunkowego umorzenia postępowania. Dotyczą one bezpośrednio osoby sprawcy. Zaliczamy do nich:

– niekaralność za przestępstwo umyślne (nie jakiekolwiek, tylko umyślne),

– postawa sprawcy (wyrażenie skruchy, okazanie chęci wynagrodzenia wyrządzonej szkody, zainteresowanie ofiarą),

– właściwości osobiste (wiek, poziom rozwoju intelektualnego, cechy charakteru, temperament, wrażliwość społeczna, nałogi, stosunek do otaczającego świata),

– warunki osobiste (sytuacja rodzinna, liczba dzieci pozostających na utrzymaniu sprawcy, źródło utrzymania, warunki materialne, poziom wykształcenia, możliwości zarobkowe),

– dotychczasowy sposób życia (funkcjonowanie sprawcy w rodzinie i społeczeństwie, wywiązywanie się z obowiązków rodzinnych, pracowniczych, przestrzeganie prawa, sposób zdobywania środków utrzymania).

Analiza tych czynników powinna pozwolić na wystawienie tzw. pozytywnej prognozy kryminologicznej, czyli uzasadniać przypuszczenie, że sprawca, nawet po umorzeniu postępowania, będzie przestrzegał prawa i nie popełni ponownie przestępstwa.

Gdy przesłanki warunkowego umorzenia postępowania są spełnione, prokurator może zamiast aktu oskarżenia skierować do sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Często jednak rozwiązanie takie nie jest proponowane podejrzanym, dlatego warto skorzystać z pomocy obrońcy, który doprowadzi do złożenia wniosku z art. 356 kpk – a więc wniosku o warunkowe umorzenie postępowania bez przeprowadzania rozprawy. Możliwe jest również złożenie takiego wniosku nie przez prokuratora, a bezpośrednio przez obrońcę na rozprawie.

Na zakończenie warto dodać, że warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec osoby prowadzącej pojazd w stanie pod wpływem alkoholu skutkuje nie tylko tym, że sprawca pozostaje osobą niekaraną, ale daje również możliwość zachowania czynnego prawa jazdy. Zaznaczyć jednak trzeba, że organy prowadzące postępowanie przygotowawcze nie informują najczęściej o możliwości warunkowego umorzenia postępowania w sprawie, nie są bowiem zainteresowane takim zakończeniem postępowania, mimo że prawo przewiduje taką możliwość. Niejednokrotnie w takiej sytuacji może się okazać niezbędna pomoc doświadczonego obrońcy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *